Lợi thế mà không ai quảng bá lại đáng giá hơn lợi thế mà ai cũng theo đuổi

31 tháng 8 2026

Thử hỏi một nhóm nhà đầu tư xem điều gì phân biệt người giỏi với người may mắn: phần lớn sẽ kể về một người đoán trúng đỉnh thị trường, hoặc rút ra trước khi thị trường sụp đổ, hoặc chuyển sang tiền mặt 6 tuần trước khi những người còn lại hoảng loạn. Đó là câu chuyện ngành này tự kể về mình: kỹ năng nằm ở chỗ canh đúng thời điểm. Điều kỳ lạ là người ta cứ kể đi kể lại câu chuyện này, dù gần như không ai thật sự làm được điều nó mô tả; còn những người rốt cuộc tỏ ra mát tay khi chọn ra bên thắng cuộc thì lại âm thầm làm một việc hoàn toàn khác.

Hochberg và cộng sự (2017) đã nghiên cứu các nhà quản lý quỹ bất động sản thương mại – những người quyết định mua, bán tòa nhà văn phòng, khu chung cư hay trung tâm thương mại nào, và vào lúc nào. Đây gần như là một phép thử hoàn hảo để tách khả năng canh thời điểm khỏi khả năng lựa chọn – hai kỹ năng thường bị gộp làm một trong các bài thuyết trình của nhà quản lý và hiếm khi tách bạch được trong thực tế. Theo các tác giả, phần lớn nhà quản lý chỉ có khả năng rất hạn chế trong việc tạo ra lợi nhuận bất thường từ cả hai yếu tố này. Không phải từ việc canh thời điểm vào và ra. Cũng không phải từ việc chọn phân khúc thị trường nào sẽ sinh lời tốt hơn. Phần lớn những gì trông giống lợi thế thực ra chỉ là nhiễu.

Tuy nhiên, có một mảng của bức tranh không bị phần còn lại lấn át: kỹ năng lựa chọn vẫn trụ vững. Những nhà quản lý giỏi chọn phân khúc thị trường để xuống tiền thường giữ được phong độ đó năm này qua năm khác – một sự đều đặn mà bạn không thể có nếu chỉ trông vào may mắn. Việc canh thời điểm thì không cho thấy khuôn mẫu ấy. Canh đúng một lần điểm vào hay điểm ra hầu như không nói lên được liệu nhà quản lý đó có lặp lại được lần sau hay không. Đó mới là lằn ranh thực sự mà dữ liệu vạch ra, và nó đi ngược với cách ngành này tự quảng bá: kỹ năng trụ lại được là thứ kỹ năng nhàm chán – mua đúng tài sản – chứ không phải thứ kỹ năng hào nhoáng là canh đúng thời điểm.

Có một chi tiết đáng chú ý. Những nhà quản lý tự nhận có thành tích canh thời điểm tốt nhất thường tập trung ở các phân khúc thị trường kém thanh khoản nhất – nơi giao dịch thưa thớt, giá cả chậm cập nhật và rất khó tách một dự đoán ăn may khỏi một dự đoán chuẩn xác. Ngược lại, những nhà quản lý bám trụ ở các thị trường thanh khoản cao – nơi giá cập nhật liên tục và sai lầm bị chỉnh lại nhanh chóng – lại cho kết quả lựa chọn tốt hơn. Những nhà đầu tư tự tin nhất vào khả năng canh thời điểm của mình lại thường hoạt động ở chính những nơi khó chứng minh họ sai nhất.

Nhóm duy nhất cho thấy thứ gì đó gần giống với kỹ năng canh thời điểm thực sự là các quỹ tín thác không niêm yết mua vào sau khủng hoảng tài chính 2008 – một ngoại lệ mà các tác giả nêu ra nhưng không lý giải. Nhưng nhìn kỹ hơn, đó vẫn giống lựa chọn hơn là dự đoán: họ là những người mua có điều kiện tiếp cận các tài sản gặp khó khăn, bị định giá sai mà lúc đó không ai khác muốn động vào, chứ không phải những nhà quản lý đoán trúng khi nào khủng hoảng sẽ kết thúc. Có mặt lúc giá sụp đổ là một kỹ năng khác với việc biết trước khi nào điều đó xảy ra.

Tất cả những điều này không chứng minh rằng canh thời điểm thị trường là bất khả thi ở mọi nơi, hay rằng ai chạy theo xu hướng cũng đang tự lừa mình; bất động sản chỉ là một lát cắt của một lớp tài sản, và mới chỉ được kiểm chứng theo một cách duy nhất. Nhưng nếu Hochberg và cộng sự đúng về điều thực sự trụ vững, thì ngành này đang nhìn sai vấn đề: lợi thế mà không ai quảng bá lại đáng giá hơn lợi thế mà ai cũng theo đuổi. Kỹ năng không phải là biết khi nào, mà là biết cái gì.

References

- Hochberg et al. (2017)
Market Timing and Investment Selection: Evidence from Real Estate Investors